Dotacja z LGD na założenie firmy: kwoty, warunki i nabory

Lokalna grupa działania (LGD) daje premię na założenie firmy osobom, które mieszkają na wsi objętej jej strategią. W obecnym okresie premia wynosi od 50 000 do 150 000 zł i pokrywa najwyżej 65% kosztów, a dokładny limit każda LGD podaje w ogłoszeniu o naborze. W zamian prowadzisz firmę co najmniej 2 lata od wypłaty.

Pieniądze pochodzą z programu LEADER (interwencja I.13.1) w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Nie musisz być bezrobotny, więc o premię może się starać także osoba na etacie.

Kto może dostać premię

Warunki z wytycznych ministra rolnictwa dla LEADER:

• jesteś osobą fizyczną,
• od co najmniej roku przed złożeniem wniosku mieszkasz na obszarze wiejskim objętym lokalną strategią rozwoju (LSR) tej LGD,
• w roku przed wnioskiem nie prowadziłeś działalności gospodarczej i nie prowadzisz jej teraz; zawieszona firma też się liczy,
• nie dostałeś wcześniej premii na podjęcie działalności z PROW 2014-2020 (poddziałania 6.2, 6.4, 4.2 i 19.2) ani pomocy na start lub rozwój firmy z obecnego planu.

Do tego LGD dopisują w ogłoszeniach własne wymogi. W ogłoszeniach z 2025 i 2026 r., które sprawdziliśmy, powtarzają się:

• ukończone 18 lat w dniu złożenia wniosku,
• numer identyfikacyjny w ewidencji producentów (numer EP), który nadaje ARiMR,
• zameldowanie na obszarze LGD jako dowód miejsca zamieszkania (zaświadczenie wydane najwyżej 3 miesiące przed wnioskiem),
• w części LGD obywatelstwo państwa Unii Europejskiej.

Właściwa jest LGD, na której obszarze mieszkasz. Jeśli mieszkasz w mieście, zapytaj jej biuro, czy Twoja miejscowość mieści się w LSR.

Etat i KRUS

Praca na etacie nie wyklucza. Wytyczne każą zgłosić się do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego z tytułu firmy tylko wtedy, gdy nie masz już takiego ubezpieczenia albo ubezpieczenia rolniczego. W odpowiedziach na pytania o LEADER, które publikują LGD, jest przykład osoby na pełnym etacie: może założyć firmę i nie musi zgłaszać się do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych. Osoba w KRUS może pod pewnymi warunkami zostać w KRUS po założeniu firmy. Jak to wygląda u Ciebie, sprawdź z księgową albo w ZUS i KRUS.

Inne drogi dla pracujących opisujemy w poradniku Dotacja na firmę, gdy pracujesz na etacie.

Ile można dostać

Według wytycznych premia na podjęcie działalności wynosi od 50 000 do 150 000 zł. LGD może w regulaminie naboru obniżyć górną granicę. Pomoc pokrywa do 65% kosztów kwalifikowalnych, więc co najmniej 35% finansujesz sam.

Premię liczy się z projektu budżetu w biznesplanie: zweryfikowane koszty mnoży się przez poziom pomocy. Przy budżecie 150 000 zł i 65% premia wynosi 97 500 zł, a 52 500 zł dokładasz z własnych pieniędzy.

Wytyczne przewidują płatność ryczałtową. Część LGD pisze jednak w ogłoszeniu o refundacji poniesionych wydatków, więc sposób rozliczenia sprawdź w regulaminie swojego naboru.

Premię wypłaca ARiMR po zrealizowaniu operacji, na podstawie wniosku o płatność. Jeśli zaznaczysz to we wniosku, możesz wcześniej dostać zaliczkę do 50% przyznanej kwoty.

Jak wygląda nabór

1. LGD publikuje harmonogram naborów na swojej stronie. Ogłoszenie pojawia się co najmniej 14 dni przed startem, a wnioski przyjmuje się od 14 do 60 dni.
2. W ogłoszeniu są: limit pieniędzy w naborze, najniższa i najwyższa premia, poziom pomocy i odnośnik do regulaminu z kryteriami wyboru.
3. Wniosek z biznesplanem składasz wyłącznie elektronicznie, przez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR (PUE). W jednym naborze składasz jeden wniosek.
4. Rada LGD sprawdza warunki i zgodność firmy z celami LSR, a potem przyznaje punkty według lokalnych kryteriów. LGD może ustalić minimalną liczbę punktów. Pieniądze dostają wnioski z najwyższą punktacją, które mieszczą się w limicie.
5. Wybrane wnioski trafiają do zarządu województwa (urzędu marszałkowskiego). Urząd je sprawdza, może wezwać do uzupełnień, a potem podpisuje umowę albo odmawia pomocy.
6. Operację realizujesz w jednym etapie, najpóźniej 2 lata od umowy i nie później niż do 30 czerwca 2029 r.
7. Składasz wniosek o płatność, a ARiMR wypłaca premię.

Wytyczne zalecają LGD kryterium za tworzenie miejsc pracy. Jeśli zadeklarujesz zatrudnienie, żeby dostać punkty, ta deklaracja trafia do umowy i musisz ją wykonać.

Biznesplan

Do wniosku dołączasz uproszczony biznesplan. Według wytycznych musi zawierać:

• cel z zakładanym poziomem sprzedaży, ilościowym albo wartościowym,
• plan działań, zakres rzeczowy, nakłady i finansowanie,
• Twoje zasoby, opis sytuacji wyjściowej oraz kwalifikacje albo doświadczenie,
• sposób prowadzenia działalności.

Biznesplan ma być racjonalny i uzasadniać zakres wydatków, a firma musi pasować do celów LSR. Częścią biznesplanu jest projekt budżetu, od którego zależy premia. Sprzedaż, którą wpiszesz, wróci przy rozliczeniu, dlatego planuj ją ostrożnie.

Obowiązki po otrzymaniu premii

• Zarejestruj firmę w CEIDG i zgłoś się do ubezpieczeń, jeśli nie masz już ZUS albo KRUS. To warunek wypłaty.
• Do upływu pełnego roku obrachunkowego od wypłaty osiągnij co najmniej 30% sprzedaży zaplanowanej w biznesplanie.
• Prowadź działalność i utrzymaj inwestycję przez 2 lata od wypłaty (okres związania z celem).
• Promuj usługi albo produkty i publikuj aktualną ofertę. Jedna informacja w roku nie wystarczy.
• Prowadź ewidencję sprzedaży i osobny system rachunkowości albo kod dla operacji. Bez tego ryczałt może zostać obniżony o 10%.
• Na 3 miesiące przed końcem okresu związania złóż w PUE sprawozdanie z realizacji biznesplanu.
• Wykonaj zatrudnienie, jeśli je zadeklarowałeś. Sam program przy starcie firmy nie wymaga tworzenia miejsc pracy.

Przed podpisaniem umowy przeczytaj, co się dzieje, gdy nie dotrzymasz tych warunków.

LGD czy urząd pracy

Dotację z urzędu pracy, do 55 398,78 zł, dostaje osoba bezrobotna, a firma musi działać 12 miesięcy. Premia z LGD może być wyższa i nie wymaga statusu bezrobotnego, ale pokrywa najwyżej 65% kosztów i wiąże Cię na 2 lata. Po premii z LGD nie dostaniesz już dotacji z urzędu pracy: wniosku nie złoży ktoś, kto korzystał wcześniej z bezzwrotnych publicznych pieniędzy na firmę (art. 148 ustawy o rynku pracy). Zasady urzędu opisujemy w poradniku o dotacji z urzędu pracy, a pożyczkę na start w poradniku o pożyczce z BGK.

Najczęstsze błędy

• Zakupy przed złożeniem wniosku. Koszty poniesione wcześniej nie są kwalifikowalne.
• VAT w kosztach, choć możesz go odzyskać. Wtedy VAT nie jest kosztem kwalifikowalnym.
• Samochód osobowy, używane maszyny, zakup nieruchomości. To koszty niekwalifikowalne. Koszty ogólne mogą wynieść najwyżej 10% pozostałych kosztów, a instalacja OZE najwyżej połowę kosztów kwalifikowalnych.
• Za krótkie zameldowanie albo brak numeru EP. Zameldowanie musi trwać co najmniej rok przed wnioskiem, a numer EP musisz mieć, zanim go złożysz.
• Zawieszona firma. Zawieszenie w ostatnim roku nadal liczy się jako prowadzenie działalności.
• Lokal bez tytułu prawnego. Przy inwestycji w nieruchomość musisz nią dysponować przez cały okres ubiegania się o pomoc, realizacji i związania z celem.
• Zawyżona sprzedaż w biznesplanie. 30% tej kwoty trzeba potem wykazać.
• Wniosek w ostatniej chwili. Ogłoszenia dopuszczają tylko PUE, a w naborze składasz jeden wniosek, więc poprawka oznacza wycofanie i ponowne złożenie.